آموزش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی AHP- جلسه اول

تصمیم سازی یکی از مهمترین مشخصه های انسانی است و هر فرد در طول شبانه روز تصمیمهای فراوانی اتخاذ میکند. از آنجا که اتخاذ تصمیم صحیح و به موقع میتواند تأثیر بسزایی در زندگی شخصی و اجتماعی انسانها داشته باشد، ضرورت وجود یک تکنیک قوی که بتواند انسان را در این زمینه یاری کند کاملاً محسوس میباشد.
 AHP یکی از کارآمدترین این تکنیک ها فرآیند تحلیل سلسله مراتبی است. این تکنیک بر اساس مقایسه های زوجی بنا نهاده شده و امکان بررسی سناریوهای مختلف را به مدیران می دهد.

فصل اول: فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در یک نگاه

فرآیند تحلیل سلسلمه مراتبی با تجزیه مسائل مشکل و پیچیده، آنها را به شکلی ساده تبدیل کرده و به حل آنها میپردازد. تصور کنید که از بین سه اتومبیل B, A و C میخواهیم یکی را انتخاب کنیم چهار معیار قیمت، مصرف سوخت، راحتی و مدل مطرح میباشد. حل این مثال را طی قدمهای زیر تشریح میکنیم:
1- ساختن سلسله مراتبی
2-  محاسبه وزن
3- سازگاری سیستم

ساختن سلسله مراتبی

اولین قدم در فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، ایجاد یک نمایش گرافیکی از مسأله میباشد که در آن هدف، معیارها و گزینه ها نشان داده میشوند. نمودار زیر سلسله مراتبی انتخاب ماشین را نشان میدهد. سطح یک در سلسله مراتبی هدف را نشان داده که انتخاب بهترین اتومبیل است و در سطح دوم چهار معیار مسأله که قیمت، مصرف سوخت، راحتی و مدل می باشند مطرح گشته و در سطح آخر گزینه (اتومبیل های B, A و C) نشان داده شده اند.

تحلیل ahp

– محاسبه وزن

در فرآیند تحلیل سلسله مراتبی عنصر هر سطح نسبت به عنصر مربوطه خود در سطح بالاتر به صورت زوجی مقایسه شده و وزن آنها محاسبه میگردد. که این وزنها را وزن نسبی مینامیم. سپس با تلفیق وزنهای نسبی، وزن نهایی هر گزینه مشخص میگردد که آن را وزن مطلق مینامیم. ابتدا اتومبیلها از نظر قیمت، مصرف، راحتی و مدل به طور جداگانه مقایسه شده و وزن هر کدام نسبت به این معیارها مشخص میگردد. سپس وزن معیارها نیز نسبت به هدف تعیین شده و با ترکیب آنها وزن نهایی اتومبیلها مشخص میگردد. کلیه مقایسه ها در فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به صورت زوجی انجام میگیرد. به طور مثال ابتدا اتومبیل A را با B مقایسه کرده و سپس این مقایسه را در مورد A با C و B با C نیز انجام می دهیم. در این مقایسه ها تصمیم گیرندگان از قضاوت های شفاهی استفاده خواهند کرد، مانند نمونه زیر:

تحلیل ahp

محاسبه وزن نسبی اتومبیلها از نظر راحتی جهت محاسبه وزن هر گزینه از ماتریس مقایسه زوجی )وزن نسبی( از یکی از روشهای تقریبی )میانگین حسابی که روش نسبتاً سادهای است( استفاده میکنیم این روش شامل سه قدم زیر است:
قدم اول: مقادیر هر یک از ستونها را با هم جمع میکنیم.

تحلیل ahp

قدم دوم: هر عنصر در ماتریس مقایسه زوجی را به جمع ستون خودش تقسیم کرده تا ماتریس مقایسه زوجی نرمالیزه شود.

تحلیل ahp

قدم سوم: مقدار متوسط (میانگین) عناصر در هر سطر از ماتریس نرمالیزه محاسبه میکنیم این مقادیر متوسط یک تخمین از وزنهای مورد نظر است. بنابراین با در نظر گرفتن راحتی، اتومبیل A (با ارجحیت 593 / 0) برترین اتومبیل است. اتومبیل B (با ارجحیت 341 / 0) و به دنبال آن اتومبیل C (با ارجحیت 066 / 0 ) قرار دارد.

تحلیل ahp

محاسبه سایر وزن های نسبی

بعد از محاسبه وزن اتومبیلها نسبت به کلیه معیارها، باید وزن معیارها را نیز مشخص نماییم به عبارت دیگر باید سهم هر یک از معیارها در تعیین بهترین اتومبیل مشخص شود.

تحلیل ahp

قیمت 0/398
مصرف 0/085
راحتی 0/218
مدل 0/299

محاسبه وزن نهایی اتومبیل ها
0/265 =0.398 × 0.123 + 0.085 × 0.087 + 0.218 × 0.593 + 0.299 × 0.265 وزن نهایی اتومبیل A
 0/421 = 0.398 × 0.320 + 0.085 × 0.274 + 0.218 × 0.341 + 0.299 × 0.655  وزن نهایی اتومبیل B
 0/314 =0.398 × 0.557 + 0.085 × 0.639 + 0.218 × 0.066 + 0.299 × 0.080 وزن نهایی اتومبیل C

چنانچه ملاحظه می شود اتومبیل B بهترین انتخاب می باشد.

تحلیل ahp

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site is protected by wp-copyrightpro.com