انواع مصاحبه در تحلیل کیفی

تحقیق کیفی

مصاحبه متمرکز (مرتون و کندال)

نحوه اجرا

ارائه یک محرك واحد (مثلا یک فیلم یا برنامه رادیویی و …) با استفاده از راهنماي مصاحبه سپس مطالعه تأثیر آن محرك بر مصاحبه شوندگان

چهار معیار (براي طراحی و اجراي مصاحبه)
1. فاقد جهت بودن
از طریق استفاده از چندین نوع سوال حاصل می شود:
– سوال هاي بدون ساختار (چه چیزي در فیلم بیش تر از هرچیز دیگري شما را تحت تأثیر قرار داد؟)
– سوال هاي نیمه ساخت یافته (محرك تعریف مشخصی دارد مثلا یک بخش از فیلم اما پاسخ نه؛ یعنی باز است)
– سوال هاي ساخت یافته (هم پاسخ و هم محرك تعریف مشخصی دارند)

ابتدا طرح سوالهاي بدون ساختار و سپس سوالی ساخت یافته تر تا چهارچوب کري مصاحبه کننده بر دیدگاه مصاحبه شوندگان تحمیل نشود.

2. مشخص بودن
مصاحبه باید عناصر خاصی را روشن کند که تأثیر یا معناي یک رویداد را براي مصاحبه شونده تعیین می کنند یا برآنها تأثیر دارند تا مانع از آن شوند که مصاحبه در سطح پاسخ هایی کلی باقی بماند.
از طریق :
– سوالاتی که کمتر از همه دست و پاي مصاحبه شونده را می بندند
– تشویق پاسخگویان به وارسی گذشته (+ کمک به یادآوري او)


سوال ها باید آنقدر صریح باشد که در ربط دادن پاسخ هاي پاسخگویان به جنبه هاي مشخص وضعیت محرك کمک کند و باید آن قدر عام باشد که مانع از آن شود که مصاحبه کننده به آن ساختار ببخشد

3. دامنه
کسب اطمینان از اینکه تمامی وجوه و عناوین مربوط به سوالات تحقیق در طول مصاحبه مطرح شده باشند مصاحبه گر باید :
– تحت پوشش قراردادن قدم به قدم دامنه عناوین از طریق مطرح کردن موضوعات جدید یا تغییر آنها (بازگشت به عناوینی که مطرح شده بودند اما به اندازه کافی و عمیق به آن نپرداخته بودند)
تحقق این معیار توأم با خطر اشتباه گرفتن دامنه با سطحی نگري است.

4. عمق و زمینه شخصی به نمایش درآمده توسط مصاحبه شوندگان
مصاحبه کنندگان باید اطمینان یابند که پاسخ هاي عاطفی در مصاحبه چیزي بیش از ارزیابی هاي ساده اي مانند خوشایند یا ناخوشایند باشد

وظیفه اي که از چنین هدفی براي مصاحبه گر حاصل می شود این است که عمق فعلی پاسخ ها را ارزیابی کند تا آن میزان را به عمیق ترین سطح مناسب براي آن مورد برساند.
برخی استراتژي هاي افزودن بر عمق:
– تمرکز بر احساسات / بازگویی احساسات که به تلویح یا به صراحت بیان شده اند
– ارجاع به موقعیت هاي مقایسه اي

مشکلات و محدودیت ها
– معیارهاي این نوع مصاحبه واجد اهدافی است که قابل جمع با یکدیگر نیستند.(مشخص بودن و عمق با دامنه ناسازگارند)
– پیشاپیش نمی توان این معیارها را رعایت کرد
– میزان رعایت این معیارها بیشتر بستگی به موقعیت عینی مصاحبه و نحوه اجرا آن دارد
ویژگی ها :
– براي مطالعه دیدگاههاي ذهنی در گروه هاي اجتماعی گوناگون مناسب است(هدف می تواند ایجاد فرضیه براي مطالعات کیفی بعدي یا تفسیر عمیق تر یافته هاي تجربی باشد)
– گروه مورد مطالعه از پیش تعریف شده و فرایند تحقیق به صورت خطی طراحی می شود.
– سوالات تحقیق بر تأثیر رویدادهاي عینی یا نحوه مواجهه ذهنی فرد با شرایط فعالیت هایش متمرکز است.
– براي تفسیر روش ثابتی وجود ندارد اما استفاده از رویه هاي کدگذاري مناسب ترین روش است.

مصاحبه نیمه استاندارد (شیله و گروبن)تحقیق کیفی

 نحوه اجرا
1. بازسازي محتواي نظریه شخصی (مصاحبه اول) : (نظریه شخصی : یعنی مصاحبه شوندگان مخزن پیچیده اي از دانش درباره موضوع مورد مطالعه دارند)

– طرح چند سوال باز (هرسوال یک موضوع را مطرح می کند)
– طرح سوال هاي مأخوذ از نظریه و متأثر از فرضیات (کمک می کند تا دانش مصاحبه شوندگان صورت صریح تري بیابد)
– طرح سوالهاي مواجهه اي(به نظریه ها و روابطی که مصاحبه شونده تا آن لحظه مطرح کرده است واکنش نشان می دهد تا بدین طریق این تصورات را در پرتو بدیل هاي رقیب شان مورد بازنگري انتقادي قرار دهد)

2. مصاحبه دوم (SLT). تکنیک ساختارگذاري (پیاده سازي رئوس مطالب مصاحبه اول و تحلیل محتواي آن در بین مصاحبه اول و دوم باید انجام شود)

– ارائه اصلی ترین اظهارات مصاحبه شونده به شکل مفاهیم روي یک کارت کوچک
دو هدف این کار :
الف) ارزیابی مطالب: از مصاحبه شونده خواسته می شود تا مصاحبه را به خاطر آورد و کنترل کند که مطالب آن مصاحبه در شکل صحیحی در آن کارت ها آمده باشد.
ب) با استفاده از قواعد ساختارگذاري مفاهیم باقی مانده را شبیه به نظریه هاي علمی ساختاربندي کنیم(بازنمایی تصویري یک نظریه شخصی)
– مصاحبه شونده ساختار ساخته خود را با ساختاري که مصاحبه گر در بین دو مصاحبه آماده کرده است، مقایسه می کند. (مانند سوالهاي مواجهه اي کمک می کند تا مصاحبه شونده در پرتو بدیل هاي رقیب مجددا به تأمل درباره دیدگاههاي خود بپردازد)

 مشکلات و محدودیت ها
– مصاحبه گران تا چه میزان باید رویه تحقیق را براي مصاحبه شوندگان توجیه کنند و به رفع رنجش و ناراحتی هاي ناشی از سوالهاي مواجهه اي بپردازند.
 – جزئیات دست و پاگیر این روش (انواع سوالها و SLT ) را باید با پرسش تحقیق و مصاحبه شوندگان بالقوه تطبیق داد.
– تفسیر داده هاي گردآوري شده بر اساس این روش مشکل دارد , چون راه مشخصی براي اجراي آن وجود ندارد.
– به دلیل ساختار پیچیده یک مورد منفرد تلاش براي تعمیم با این مشکل مواجه می شود که چگونه نظریه هاي شخصی متفاوت را گروه بندي کنیم .

 ویژگی ها :
– مناسب براي پرسش هاي تحقیقی که به فرایندها یا بخش هاي ناخودآگاه اعمال می پردازند
– مناسب براي تحقق هدف کلی نظریه پردازي به روش داده محور
– استفاده از انواع مختلف سوالها این امکان را به محققان می بخشد تا با صراحت بیش تري با پیش فرض هایی مواجه شوند که با خود به مصاحبه می آورند.
– ممکن است انواع مختلف سوالها که هریک نمایانگر رویکردهایی متفاوت در صراحت بخشیدن به دانش ضمنی اند , راهی به سوي مسائل عام تر تحقیق کیفی بگشایند.

مصاحبه مسئله محور (ویتزل)

ویتزل این روش را در حوزه زندگی نامه نگاري که به زندگی نامه هاي حرفه اي گروه هاي مختلف می پرداخت، ابداع کرد (این روش پیشنهاداتی راجع به ثبت کردن زمینه و نحوه مواجهه با اطلاعات ثانویه دارد)

براساس سه معیار اصلی شناخته می شود.
مسئله محور بودن / هدفمند بودن / فرایند محور بودن (در فرایند تحقیق و درك هدف آن)
 ویتزل به چهار مؤلفه نسبی شیوه مصاحبه ابداعی اش اشاره می کند:
مصاحبه کیفی / روش زندگی نامه نگاري / تحلیل موردي / مباحثه گروهی

 چهار استراتژي ارتباطی در مصاحبه مسئله محور:
گفت و گوي ورودي / تشویق عام و خاص / سوال هاي خلق الساعه

 مشکلات و محدودیت ها
– رویکردي بیش از حد عملگرایانه نسبت به نحوه کنترل وضعیت مصاحبه دارد
– در ادغام مباحثه گروهی و روش زندگی نامه نگاري نقش هاي هر روش معلوم نیست
– راستی بیشتر مصاحبه ها بر مسئله خاصی متمرکزند و معیار خوبی براي تمایزش نیست

 ویژگی ها:
– چهارچوب نظري اش متوجه دیدگاههاي شخصی افراد مورد بررسی است
– تابع فرایندهایی است که هدف شان نظریه پردازي است
– پرسش هایش متوجه دانش درباره حقایق یا فرایند اجتماعی شدن است
– به هیچ نوع خاصی از روش تفسیر پایبند نیست (اما غالبا از کدگذاري و تحلیل محتواي کیفی استفاده می کند)
– انتخاب نمونه براساس نمونه گیري تدریجی

مصاحبه قوم نگارانهقوم نگاری

در روش قوم نگاري عمدتا از مشاهده مشارکتی استفاده می شود.(مصاحبه گر نیزنقشی در این روش ایفا می کند)

چهارچوب محلی و زمانی چنین مصاحبه اي آزادتر از سایر انواع مصاحبه است(در سایر مصاحبه ها زمان و مکان مشخصی در نظر گرفته می شود)
وجوه تمایز مصاحبه قوم نگارانه از گفت و گوهاي دوستانه محض :
– درخواست مشخص براي اجراي مصاحبه (با الهام از پرسش و پاسخ)
– توضیحات قوم نگارانه، مصاحبه گر پروژه را با یادداشت برداري از برخی جملات شرح می دهد.
(این عمل با توضیحات به زبان روزمره، توضیحات مصاحبه، توضیحات انواع سوالها، استفاده از روش پرسش صریح تکمیل می شود)
– سوال هاي قوم نگارانه
سوال هاي توصیفی
سوال هاي ساختاري
(پاسخگویان در پاسخ به آنها باید نشان دهند که چگونه دانش شان درباره موضوع را سازماندهی می کنند)
سوال هاي مقایسه اي
(براي کسب اطلاعاتی درباره ابعاد معنایی مورد استفاده پاسخگویان براي تمایز اشیا و رویدادها در جهان شان)

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site is protected by wp-copyrightpro.com